شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی کدامند؟

شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی

شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی بخشی از حقوق افراد در شرع مقدس اسلام نامیده شده است و بنا به وضعیت و شرایطی خاص در قانون ، شخص مرتکب به قصاص محکوم می گردد  که دادور، مشاوره حقوقی آنلاین در این مبحث مهم حقوقی به آن پرداخته است و شهروندان را در جهت آگاهی به موضوعات جزایی و شرعی آشنا کند.
در تعریف و توضیحات اولیه شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی به معنی لغوی کمله قصاص می پردازیم که قصاص اسم مصدر از ریشه «قصَّ یقُصُّ» به معنای پیگیری نمودن اثر چیزی است اما در فقه و حقوق اسلامی قصاص مجازات مجرم به شکلی معمولاً مشابه جرم وی را گویند. به طور مثال اعدام  قاتل به سبب انجام قتل ، یا کور کردن فردی که بینایی دیگری را از او گرفته یا قطع کردن دست کسی که دست دیگری را قطع کرده ‌است.
شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی(ق.م.ا) درکتاب سوم این قانون به قصاص اختصاص دارد و در ۹۰ ماده به جرایم و جنایات عمدی مستحق قصاص نفس و قصاص عضو می‌پردازد که  در تعریف قصاص در ماده ۱۴ ق.م.ا ، قصاص کیفری است که جانی به آن محکوم می‌شود و باید با مجازات او برابر باشد و در ادامه آن موضوع جرم قصاصی است که در گفتار حقوقی ایران به جرایمی گفته می‌شود که مجازات آن‌ها قصاص است عبارتند از قتل عمدی ، قطع عضو عمدی ، وارد کردن جراحات عمدی می باشند.
اثبات جنایت موجب قصاص در قانون مجازات اسلامی چه مواردی است؟
در ماده ۳۰۱ ق.م.ا بیان می دارد که قصاص در صورتی ثابت می شود که مرتکب پدر یا از اجداد پدری مرتکب نباشد ( زیرا در آموزه های دین اسلام پدر و جد پدری در صورت قتل فرزند قصاص نخواهند شد.) و مجنی علیه(شخصی که جنایت بر او وارد می شود) عاقل، و در دین با مرتکب مساوی باشد(بی دین، کافر و … باشد).
قانون مجازات اسلامی جنایات بر افراد را در سه دسته تقسیم بندی کرده است؟
الف) جنایت عمدی (قتل نفس عمدی)
ب) جنایت غیرعمدی (شلیک تیری به قصد شکار حیوان ولی به انسانی برخورد کند.)
ج) جنایات خطای محض (تصادفات رانندگی که در اثر شرایط جوی ناگوار اتفاق می افتد.)
با توجه به تقسیم بندی موارد فوق، شرایط عمومی قصاص در قانون مجازات اسلامی ، فردی به قصاص محکوم می شود که جنایت وارده وی بر دیگری به صورت عمدی بوده باشد. با این توضیح در مورد جنایات عمدی که طرف هم قصد فعل (قصد قتل یا مجروح کردن یا قطع عضو دیگری) را داشته باشد هم قصد نتیجه یا از طرف دیگر قصد فعل را دارد و نوع وسیله(چاقو،اَره، چوب سنگین و … ) هم کشنده است ولی قصد نتیجه ندارد و یا قصد انجام فعل را نسبت به مجنی علیه ای دارد که دارای شرایط عادی نیست (جنایت بر شخص بیمار یا کهنسال یا کودک و … ) که در این سه مورد جنایت عمدی و فرد به قصاص محکوم می شود.
طبق قوانین موضوعه ایران، اجرای قصاص نفس حقی قانونی و شرعی مجنی علیه (شاکی) و هم چنین اولیای دم می باشد و هیچ کس غیر از آنان حق قصاص مرتکب را ندارد و چنانچه اولیای دم در مدت مشخصی حاضر نگردند برای مجازات مجرم اقدامی بکنند، دادگاه طی شرح و توضیحی(اخطاریه، اظهاریه و … ) به آنان اعلام می گردد که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ جهت تعیین تکلیف پیرامون دیه در اجرای احکام دادگاه حاضر شوند که در غیر اینصورت طبق ماده ۴٢٩ قانون مجازات اسلامی اقدام گردیده و در نهایت محکوم علیه (شخص خاطی و مجرم) آزاد می شود.
چه کسانی می توانند تقاضای اجرای قصاص نفس را نمایند؟
 1) ورثه مقتول بغیر از همسر او.
2) ورثه افراد مذکور در بند یک.
3) ولی قهری افراد مذکور در بندهای 1 و 2 در صورت صغیر یا مجنون بودن آنها.
 4) وصی خاص در این امر به وصایت مقتول در صورتی که افراد مذکور در بندهای 1 و 2 صغیر یا مجنون باشند و ولی قهری نیز نداشته باشند.
اما اگر صغیر یا محجور، ولی قهری نداشته باشند ولی دارای قیم باشند با توجه به اینکه قیم ملزم به رعایت مصلحت طفل می باشد و دادستان باید این موضوع را بررسی نماید لذا دادستان باید اعلام نظر کند که آیا مصلحت محجور در اعلام گذشت می باشد یا خیر؟
در ماده ۶١٢ قانون مجازات اسلامی در مورد شرایط قصاص بیان می دارد که هرکس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته ولی از قصاص گذشت کرده باشد و یا به هر علت قصاص نشود در‌ ولی اقدام و عمل وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم و ترس مرتکب به دیگران تجری گردد، دادگاه مرتکب را به حبس از سه تا ده سال‌ محکوم می‌نماید.
شرایط تقاضای قصاص در قانون مجازات اسلامی چگونه است؟
اگر اولیای دم تقاضای گذشت نمایند معمولاً رویه قضایی به اینصورت است که قاضی اجرای احکام سعی در ایجاد صلح و سازش نموده و از طرق مختلفی مانند ارسال پرونده به شورای حل اختلاف یا مراجع میانجی گری یا افراد خاصی مانند امام جمعه و … سعی در ایجاد صلح و سازش میان طرفین می نماید اما اگر این راه میسر نگردد در صورتی که مرتکب از پرداخت وجه المصالحه (وجه السازش) خودداری یا ادعای اعسار (ناتوانی از پرداخت دیه یا وجه المصالحه) نمود و یا موارد صلح و سازش به هر نحو محقق نشود طبق مواد ٣۶١ و ٣۶٢ قانون مجازات اسلامی باید عمل نمود.
_ زمان اجرای حکم طلوع آفتاب می باشد و به اولیای دم اعلام میگردد.
شرایط قصاص عضو در قانون مجازات اسلامی چیست؟
در قصاص عضو، علاوه بر شرایط عمومی قصاص، شرایط دیگری نیز لازم است رعایت شود تا محکوم علیه یا شخص خاطی و مجرم را بتوان قصاص نمود که این موارد عبارتند از :
الف) محل عضو مورد قصاص، با مورد جنایت یکی باشد.
ب) قصاص با مقدار جنایت، مساوی باشد.
پ) خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد.
ت) قصاص عضو سالم، در مقابل عضو ناسالم نباشد.
ث) قصاص عضو اصلی، در مقابل عضو غیراصلی نباشد.
ج) قصاص عضو کامل در مقابل عضو ناقص نباشد.
تبصره_ درصورتی که مجرم دست راست نداشته باشد دست چپ او و چنانچه دست چپ هم نداشته باشد پای او قصاص می شود.
جمع آوری و تهیه مطلب : خانم دل آرا کریمی (کارشناس ارشد فقه و حقوق)

مشاوره حقوقی رایگان

_ واتساپ
_ تلگرام
_ اینستاگرام

 

دسته‌ها

وبلاگ

مشاوران آنلاین

کسی در حال حاضر آنلاین نیست

2 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • سلام و عرض ادب موضوع قصاص وسیع تر از آنچه که در ق.م.آبیان شده هست ولذا در این مقاله یا موضوع خود مواد ق.م.آ را بصورت کپی پیست آمده و هیچ گونه شرح و یا تفسیر مواد وموضوع بحثی بعمل نیامده و موارد قانونی به همان گونه و اصطلاح خود باقی است با تشکر

    پاسخ
    • Seyed farshad khanyaghma
      Seyed farshad khanyaghma
      اکتبر 15, 2020 8:23 ق.ظ

      سلام و عرض ادب
      ممنون که با دادور ، مشاوره حقوقی آنلاین در ارتباط و مطالب را معالعه می فرماید
      بله در این مورد درست می فرمایید ، چون بخش های ابتدایی مطالب رو رو داریم آماده می کنیم ، صرفا این مطالب ابتدایی و با قوانین جزایی لینک و متن از قوانین اقتباس می گردد ، ان شالله در ادامه ی هر مطلب و بخش ، به تشریح کامل هر موضوع حقوقی با پرسش و پاسخ از طرف افراد و اعضای دادور و هم چنین وکلای پایه دادگستری می پردازیم.
      سپاسگذارم که ما رو نقد کردید، این مسیری در جهت پیشرفت دادور خواهد بود.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست