شرایط ارث بردن افراد در قانون مدنی ایران چگونه است؟

شرایط ارث بردن افراد در قانون مدنی ایران چگونه است؟

در مورد شرایط ارث بردن افراد در قانون مدنی ایران می توان به ورود اسلام به جهان هستی اشاره کرد که خداوند از طریق پیامبرش حضرت محمد(ص)، قواعد و نحوی تقسیم ارث و شرایط و دریافت آن را به مسلمانان در کتاب آسمانی قرآن تنظیم و تشریح کرد که در ایران قواعد الهی و اسلامی به عنوان قانونی برای نظم و عدالت میان افراد بیان شده است. در این مبحث قواعد ارث در قانون مدنی ایران از ماده 861 تا ماده 949 بیان شده است که دادور، مشاوره حقوقی آنلاین برای درک و فهم بیشتر با شرایط ارث بردن افراد در قانون مدنی، به تشریح موارد اساسی و اولیه آن می پردازد.
ارث در لغت به معنای مالی است که از متوفی باقی مانده و در اصطلاح انتقال دارایی شخص متوفی به بازماندگان است که این امر، بدون اراده متوفی و بازماندگان او صورت می‌گیرد. معنای دیگر ارث، انتقال غیر قراردادی مالی از شخص به شخص دیگر است.
_ فردی که بامرگش و یا اثبات مرگ وی اموال و یا حقوقش به دیگران منتقل میگردد که در موضوع ارث به این شخص مورث میگویند که این فرد غالبا یا فرد متوفی است و یا کسی است که به مدت طولانی مجهول المکان بوده و حکم موت فرضی وی صادر گردیده است.
_ شرایط ارث بردن افراد در قانون مدنی بعد از مرگ مورث(شخص فوت شده)، فردی که امول و حقوق وی را مالک می شوند نیز در تعاریف ارث بنام وارث شناخته می شوند که در خصوص دریافت ارثیه باید دارای شرایط مختلفی باشند که از مهمترین امور مهم در این اشخاص طبق ماده 875  قانون مدنی شرط وراثت زنده بودن در حين فوت مورث است و اگر حملي (جنین) باشد در صورتي ارث ميبرد كه نطفه او حين الموت منعقد بوده و زنده هم متولد شود اگر چه فورا پس از تولد بميرد. پس زنده بودن در زمان فوت مورث خود شرط اساسی برای ارث بردن می باشد بنابراین جنین چهارماهه که در رحم مادر است که روح در وی دمیده شده است را شامل می شود.
برای درک بهتر مفهوم ارث نیازمند تعاریف چند موضوع است که بیان می کنیم:
متوفی: کسی که فوت کرده است.
ترکه: اموال و مالی است که از متوفی باقی مانده است.
وارث: شخصی است که از متوفی ارث می‌برد.
مورث : کسی که از او ارث می برند.
نسبی : ارتباط و اتصال فردی به دیگری به واسطه ولادت شرعی.
سببی : خویشاوندی که بین دو نفر در اثر ازدواج به وجود می‌آید.
در تقسیم سهم الارث دو امر خواهند بود : نسب و سبب که در ماده۸۶۱  قانون مدنی (ق.م) بیان کرده است.
ماده ۸۶۲  قانون مدنی  اشخاصی که به موجب نسب ارث می برند سه طبقه‌اند :
طبقه اول: پدر و مادر، اولاد و اولاد اولاد (نوه)
طبقه دوم: اجداد، برادر و خواهر و اولاد آنان
طبقه سوم: عمه‌ها، عموها، خاله‌ها و دایی‌ها و فرزندان آنان
خویشاوندی نسبی به وابستگی شخصی به شخص دیگر از طریق ولادت تعریف می شود چه مستقیم باشد، مانند رابطه پسر و مادر و چه با واسطه باشد، مانند رابطه برادر که به واسطه پدر با یکدیگر خویشاوند هستند.
در این توضیح طبق ماده ی863 ق.م  اگر افراد طبقه اول زنده باشند، طبقه دوم ارث نمی‌برند همچنین اگر طبقه دوم زنده باشند، طبقه سوم ارث نخواهند  ‌برد. در ادامه بحث افرادی که به موجب سبب ارث می برند طبق ماده ی 864 ق.م هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد. هم چنین اگر شخص وارثی نداشته باشد همانطور در ماده۸۶۶  ق.م بیان کرده است اموال باقی مانده از او به حاکم می رسد.

شرایط ارث بردن زن و مرد از همدیگر در قانون اسلامی و مدنی چگونه است؟

ارث زن از اموال مرد چقدر است؟
در صورت داشتن فرزند از شوهرش، از او یک هشتم ارث می‌برد و چنانچه آن مرد، سه یا چهار همسر دائم داشته باشد، فقط همین یک هشتم بین آنان  تقسیم می‌شود. اگر زن از شوهرش فرزند نداشته باشد، یک چهارم ارث می‌برد و نیز اگر مرد چند همسر داشته باشد، فقط همین یک چهارم میان زنان تقسیم می‌شود. زنی که در ازدواج منقطع(موقت، صیغه ای) است ، از همسر مرحومش ارث نمی‌برد و چنانچه شوهر آن قبول کرده باشد همسرش که در صیغه اوست، از او ارث ببرد اثر قانونی ندارد.
موضوع مهمی که در تقسیم ارث زن وجود دارد در ماده 946 قانون مدنی اینگونه تشریح می کند که مرد از تمام اموال همسرش ارث مي برد اما زن از اموال منقول (مانند ماشین و پول نقد، طلا و … ) از هر قبيل كه باشد و از ابنيه (ساختمان و بناها) و اشجار(درخت و باغ و میوه جات و … ) طبق ماده 947 ق.م زن از قيمت ابنيه و اشجار ارث مي برد و نه از عين آنها و طريقه تقويم آنست كه ابنيه و اشجار با فرض استحقاق بقاء(موجود بودن) در زمين بدون اجرت تقويم مي گردد. با این توضیح در این ماده لذا هرگاه ورثه از اداء قيمت ابنيه و اشجار امتناع كند زن مي تواند حق خود با توجه به ماده 948 قانون مدنی از عين آنها (ابینه و اشجار) استيفاء نمايد.
ارث مرد از اموال همسرش چقدر و دارای چه شرایطی است؟
در صورتی که همسرش فرزند نداشته باشد، مرد یک دوم دارایی زن را ارث می‌برد و در صورتی که زن فرزند داشته باشد، یک چهارم ارث می‌برد. اگر زن بمیرد و وراثی نداشته باشد، شوهر تمام ترکه (اموال) زن را به ارث می‌برد. اما اگر شوهر بمیرد و وراثی نداشته باشد، زن‌‌ همان نصیب خود را می‌برد و بقیه دارایی شوهر او همانند اموال بی‌وراث، به دولت داده می‌شود.
آیا زن و شوهر بعد از طلاق از هم ارث می برند؟
در این موضوع و مبحث در ماده 943 قانون مدنی بیان داشته که اگر مردی ، همسرش را به طلاق رجعی مطلقه کند و هر یک از آن‌ها قبل از اتمام زمان عدِه فوت کنند، دیگری از او ارث می‌برد و اگر فوت بعد از پایان زمان عدِه باشد هیچ یک از دیگری ارث نمی‌برد و رابطه توارث منحل می‌شود.
در توضیح این موضوع با توجه به این‌که در طلاق رجعی امکان مراجعه مرد وجود دارد لذا قانونگذار رابطه زوجیت را در طول این مدت تمام شده ندانسته است ولی در طلاق بائن به محض وقوع طلاق و به تبع انحلال رابطه زوجیت، رابطه توارث نیز از میان می‌رود و زوجین نمی‌توانند از یکدیگر ارث ببرند.»
نکته ی مهمی که در ارث بودن در زمان طلاق بیان شده است در ماده 944 قانون مدنی اگر شوهر در حال بیماری، همسرش را طلاق دهد (هر نوع طلاق) و طی مدت یک سال از تاریخ طلاق به علت همان بیماری فوت کند، زن (همسرش) از وی ارث خواهد برد به شرط آن‌که زن در این مدت ازدواج دیگری نکرده باشد.
شرایط و وضعیت ارث جنین در قانون مدنی چگونه است؟
اگر جنین، زنده متولد شود و تقریبا بلافاصله پس از تولد بمیرد، ارث می‌برد و اگر تا زمانی که هنوز به دنیا نیامده، مورث  بمیرد، زمانی که اموال را تقسیم می‌کنند، سهم یک پسر را برای او کنار می‌گذارند.
طبق ماده ۱۱۵۹ قانون مدنی، هر طفلی که بعد از انحلال (پایان یافتن) نکاح متولد شود، ملحق به شوهر است؛ مشروط بر این که مادر هنوز شوهر نکرده و از تاریخ انحلال نکاح تا روز ولادت طفل بیش از ۱۰ ماه نگذشته باشد؛ مگر آن که ثابت شود از تاریخ نزدیکی تا زمان ولادت کمتر از ۶ ماه یا بیش از ۱۰ ماه گذشته باشد.
آیا متوفی حق دارد وراث را از ارث محروم کند؟
با توجه به آنکه در ماده 837 قانون مدني ايران، وصيت پدر به محروم كردن فرزند از ارث، صحیح نيست اما با مراجعه به تحليل و تفسير حقوقدانان از اين ماده و با توجه به قواعد و موازين حقوقي، در صورتي كه پدر صراحتاً فرزند خود را از ارث محروم كند، وصيت مزبور باطل است. با این اوصاف هیچ شخصی نمی تواند به موجب وصیت فرزند خود را از ارث محروم یا به بیانی بگویید فلان فرزندم به دلیل وضعیت و شخصیت و اعمالش او را محروم می کنم ، از نظر قانون اعتبار نداشته و اثری ندارد و همانند آنچه در قانون به او سهم الارث تعلق می گیرد ، می تواند آن را مطالبه کند.
جمع آوری و تهیه مطلب : اسماعیل اسعد (کارشناس حقوق)

مشاوره حقوقی رایگان

_ واتساپ
_ تلگرام
_ اینستاگرام

 

دسته‌ها

وبلاگ

مشاوران آنلاین

کسی در حال حاضر آنلاین نیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست