احضار و بازجويي متهم در قانون چگونه است؟

احضار و بازجویی از متهم در قانون چگونه است؟

احضار و بازجویی متهم در قانون مجازات اسلامی و آیین دادرسی کیفری ، بخشی از حقوق متهم بیان شده است و با توجه به تغییرات قانون در سالهای اخیر ، تفاوتهای چشم گیری نسبت به قبل داشته و حقوق افراد بازآوری و از شرایط نوین تری برخوردار شده اند.در این مبحث احضار و بازجویی متهم در قانون ، دادور مشاوره حقوقی آنلاین در این مبحث حقوقی و مهم روز به تشریح حقوق متهم پرداخته و از آنجایی شهروندان به این موضوع آگاهی کمتری دارند تشریح این مبحث را لازم و موثر در تفهیم حقوق افراد دانسته ایم.
* قانون مجازات اسلامی در تعریف احضار و بازجویی از متهم بیان داشته که متهم شخصیست كه حال به حق يا ناحق در معرض ارتكاب جرم قرار گرفته و اتهام علیه اوست و ممكن است با اقدامات تاميني و تربيتي يا مجازات رو به رو شود و در صورت عدم اثبات جرم، به مجازات محکوم و هم چنین آبرو، حيثيت، اموال، آزادي، تماميت جسمي، حقوق اجتماعي و حتي حيات او از بين برود.
_ چگونگی احضار و بازجویی متهم و شرایط آن در قانون آیین دادرسی کیفری(ق.آ.د.ک)  بیان شده است که در ماده ۱۶۸ ق.آ.د.ک بیان می دارد “که بازپرس نباید بدون دلیل کافی برای توجه اتهام، کسی را به عنوان متهم احضار و یا جلب کند. اظهارات متهم در بازجويي نقش مهم و اساسي در محكوميت او خواهد داشت منظور از بازجويي هرگونه سوال از سوي مقام رسمي دولتي از شخصي است كه احتمال دارد در جرمي شركت داشته باشد.”
_ احضار و بازجويي از متهم شايد حساس ترين‌، دقيق‌ترين و مشكل‌ترين و هم چنین اساسی ترین امر در دادرسي‌هاي قضايي می باشد، تکمیل کردن و نوشتن رأي كار ساده‌اي است اما بازجويي يك هنر و نیازمند خِبرگی خاص و تجربه است كه بازپرس و قاضی با سوال و شنيدن پاسخ از متهم، از موضوع مجهول به امري معلوم برسند و اين كار نيازمند تجربه و تیزهوشی و توانایی خاصی است.

 

* احضار و بازجویی از متهم در قانون به عنوان ابتدایی ترین و مهمترين عمل قضايي در رسیدگی به پرونده در مرحله ی مقدماتي است که طبق ماده ۱۶۹ ق.آ.د.ک : “احضار متهم به وسیله احضاریه به عمل‌ می‌آید، احضاریه در دو نسخه تنظیم‌ می‌شود که یک نسخه از آن به متهم ابلاغ‌ می‌گردد و نسخه دیگر پس از امضاء به مأمور ابلاغ مسترد‌ می‌شود”. اين مقدمات شامل دعوت از متهم براي بازجويي، تامين امنيت قضايي متهم، تفهيم اتهام به متهم می باشد که در ماده 179 ق.آ.د.ک ، “متهمی که بدون عذر موجه حضور نیابد یا عذر موجه خود را اعلام نکند، به دستور بازپرس جلب‌ می‌شود.”
_ از موارد تفهيم اتهام، تفهيم دلايل جرم بوده كه بايد كلا” به متهم تفهيم شود به این معني که بدون داشتن دليل نبايد متهم را احضار كرد و يا در مقام تفهيم اتهام وی را مورد موأخذه قرار داد، بايد متهم حتما به وسيله احضاریه دعوت شود، و هم چنین طبق ماده ۱۹۰ ق.آ.د.ک ،”متهم‌ می‌تواند در مرحله تحقیقات مقدماتی، یک نفر وکیل دادگستری همراه خود داشته باشد. این حق باید پیش از شروع تحقیق توسط بازپرس به متهم ابلاغ و تفهیم شود. چنانچه متهم احضار شود این حق در برگه احضاریه قید و به او ابلاغ‌ می‌شود، وکیل متهم‌ می‌تواند با کسب اطلاع از اتهام و دلایل آن، مطالبی را که برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قانون لازم بداند، اظهار کند. اظهارات وکیل در صورتمجلس نوشته‌ می‌شود.”

 

_ اولین وظيفه‌ي مقام قضايي در برابر متهم احضار شده اين است كه امنيت قضايي وی تامين گردد و با متهم بي طرفانه رفتار كند برخي از امور امنيت قضايي متهم را متزلزل مي‌كند مثلا متهمي كه با چشم و دستان بسته و پاي زنجير شده در جلسه حضور مي‌يابد امنيت قضايي خود را متزلزل مي‌بيند در حالي كه متهم بايد آزادانه در مقابل مقام قضايي قرار گيرد.
احضار و بازجویی از متهم در ماده ۱۹۵ قانون آیین داردسی کیفری ،به این منظور می باشد که” بازپرس پیش از شروع به تحقیق با توجه به حقوق متهم به وی اعلام‌ می‌کند مراقب اظهارات خود باشد. سپس موضوع اتهام و ادله آن را به شکل صریح به او تفهیم‌ می‌کند و به او اعلام‌ می‌نماید که اقرار یا همکاری مؤثر وی‌ می‌تواند موجبات تخفیف مجازات وی را در دادگاه فراهم سازد و آنگاه شروع به پرسش‌ می‌کند. پرسشها باید مفید، روشن، مرتبط با اتهام و در محدوده آن باشد. پرسش تلقینی یا همراه با اغفال، اکراه و اجبار متهم ممنوع است.”
_ در موضوع احضار و بازجويي از متهم ، سوال قبل از تفهيم اتهام، ممنوع است و موضوعيت قانوني ندارد. قانونگذار اختيار مقام بازجو را محدود نكرده است و او مي‌تواند به هر نحو و كيفتي كه بخواهد از متهم سوال كند و تنها محدوديت اين است كه سوالات بايد مفيد باشد يعني منظور اين است كه سوال به نتيجه برسد، سوال بايد صريح و بدون اکراه و فشار و اغفال باشد.
_ قانونگذار در قوانین کیفری ما برای احضار و بازجویی از متهم در ماده ۱۷۱ ق.آ.د.ک “فاصله میان ابلاغ اوراق احضاریه و زمان حضور نزد بازپرس نباید کمتر از پنج روز باشد.” فقط برای احضار متهم مدت زمان پنج روز برای حضور متهم در دادگاه تعیین کرده اما برای بازجویی از متهم مدت تعیین نکرده است ، این در حالي است که در قوانین دیگر کشورها حداكثر زمان بازجويي در هر جلسه از متهم طبق پيشنهادات جديد 90 دقيقه تعيين شده است و پس از 90 دقيقه استراحت و جلسه دوم بازجويي را شروع و بيش از 3 بار نمي‌توانيم اين كار را انجام دهند. اما متاسفانه در قوانين ما براي بازجويي زماني تعيين نشده است.
دادور در ادامه ی این مبحث ، موارد مرتبط با متهم را در شرایط و وضعیت های مختلف مورد بررسی و در مطالب بعدی تشریح خواهد کرد.
جمع آوری و تهیه مطلب : خانم سحر بازدار (کارشناس حقوق)

مشاوره حقوقی رایگان

_ واتساپ
_ تلگرام
_ اینستاگرام

 

دسته‌ها

وبلاگ

مشاوران آنلاین

کسی در حال حاضر آنلاین نیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست